Dierlijke Herfstlezingen 2015

Deze herfst organiseert het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap – IDFW in september en oktober drie Dierlijke Herfstlezingen. Tijdens deze lezingen zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas de volgende onderwerpen behandelen: bewustzijn, gevoelens en emoties bij dieren; Theory of Mind en empathie bij dieren; en een inleiding tot de dierethiek. De lezingen zijn toegankelijk voor alle belangstellenden die hun kennis willen vergroten over het bewustzijn, de gevoelens en emoties van honden en allerlei andere dieren, over empathie bij dieren en het toeschrijven van mentale toestanden aan een ander, en die meer kennis willen verkrijgen en willen nadenken over dierethiek. De lezingen duren 4 uur en beginnen om 12.30 uur ’s middags en gaan door tot 16.30 uur en worden gegeven in het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit Amsterdam. Zoals gebruikelijk zullen de lezingen worden opgeluisterd door veel beeldmateriaal en leuke, boeiende filmpjes. Hieronder vindt U de beschrijving van de drie lezingen met vervolgens de praktische informatie over hoe U zich kunt aanmelden voor 1 of meerdere van deze Dierlijke Herfstlezingen.

Dierlijke Herfstlezing 1, zaterdag 26 september 2015: Bewustzijn en emoties bij dieren.

Vignet Bewustzijn en Emoties bij Dieren 26 september 2015

Kunnen dieren dromen?

Kunnen dieren dromen?

Tijdens deze lezing gaat dr. Esteban Rivas in op de vraag of andere dieren net als mensen het vermogen hebben om dingen te beleven en te ervaren, zoals pijn en plezier. Zijn dieren robotten zonder beleving of ervaren dieren sensaties en andere zaken net als wij bewust? De Franse filosoof René Descartes beweerde dat dieren geen bewustzijn konden bezitten. Ook het behaviorisme binnen de psychologie leidde ertoe dat het onderwerp bewustzijn taboe werd verklaard. Ook hedentendage zijn er nog denkers die geen bewustzijn toeschrijven aan dieren, vaak op grond van afwezigheid van ‘hogere’ cognitieve vermogens en taal. Daartegenover staan posities die de aanwezigheid van bewustzijn beargumenteren op grond van de analogieredenering en nauwkeurige studie van het zenuwstelsel en het gedrag van dieren. Zo zal Rivas de affectieve neurowetenschap van Jaak Panksepp behandelen, waaruit blijkt dat tenminste alle zoogdieren en ook vogels allemaal een aantal hersencentra voor dezelfde emotionele systemen delen. Daarnaast zal er worden ingegaan op de concrete emoties van honden en allerlei andere dieren. Wat voor emoties kennen ze? Plezier, pijn, jaloezie, schuldgevoel, dankbaarheid? Hoe belangrijk is affectie en liefde in het leven van dieren? Welke dieren lijken te rouwen om overleden soortgenoten? Kunnen ratten, honden en apen lachen en hebben ze humor? Kunnen dieren trauma’s oplopen? En wat voor overeenkomsten bestaan er tussen mensen en andere dieren wat betreft het hebben van veranderde bewustzijnstoestanden, zoals dromen en het onder invloed zijn van psychofarmaca en drugs? 

Dierlijke Herfstlezing 2, zaterdag 10 oktober 2015: Theory of Mind en empathie bij dieren.

Vignet Theory of Mind en empathie bij dieren 10 oktober 2015

10734000_10153277542514535_4461297390068895646_nHoe denkt een dier over een ander dier? Kan een dier zich een idee vormen dat een ander dier mentale toestanden heeft, zoals zien, horen, willen en weten? Of kan een niet-menselijk dier zich daar geen voorstelling van maken en letten dieren alleen op het gedrag van een ander? In de wetenschap vindt de afgelopen 20 jaar veel nieuw onderzoek plaats waarbij wordt bestudeerd in hoeverre dieren elkaar mentale toestanden toeschrijven en of dieren een Theory of Mind hebben, d.w.z. of ze een idee hebben van de ‘mind’ of het weten en de kennis van een ander dier. Daarnaast vinden er nieuwe studies plaats naar wat dieren van elkaars emoties begrijpen en in hoeverre ze in staat zijn tot empathie: het zich kunnen inleven in de emoties van een ander. In deze nieuwe lezing zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas uitgebreid ingaan op het onderzoek over deze bijzonder interessante onderwerpen. We behandelen ingenieuze studies die bekijken in hoeverre dieren snappen wat voor intenties een ander dier heeft, of ze letten op het zien of horen van een ander, en of ze rekening houden met wat een ander wel of niet weet. Letten dieren er bijvoorbeeld op dat een ander hen kan zien als ze visuele communicatieve signalen produceren? Welke dieren snappen wat een mens bedoelt als deze ergens naar wijst? Houden dieren zich stil en verborgen als ze iets stiekem willen doen? In hoeverre bestaat er bedrog bij dieren? Wat voor beschermingstactieken gebruiken kraaiachtigen als ze voedsel verbergen en geeft hun handelen daarbij aan dat ze hun soortgenoten mentale toestanden als “zien” en “weten” toeschrijven? En wat zien we aan empathie en prosociaal gedrag bij dieren? Helpen dieren elkaar op een gerichte manier, waarbij ze het perspectief en de nood van een ander goed begrijpen? Troosten ze elkaar? Bevrijden ratten elkaar als ze vastzitten? Allerlei dieren zullen aan bod komen: van mensapen, dolfijnen, olifanten, honden, ratten tot kraaiachtigen.

Dierlijke Herfstlezing 3, zaterdag 17 oktober 2015: Inleiding tot de dierethiek. Vignet Inleiding dierethiek 17 oktober 2015100_0057crop

Tijdens deze lezing zal dr. Rivas een overzicht geven van de belangrijkste stromingen op het gebied van de dierethiek. Na een korte uiteenzetting over filosofie en ethiek en een bespreking van de geschiedenis van het morele denken over dieren komen de belangrijkste hedendaagse filosofen aan bod. Peter Singer met zijn utilistische ethiek gericht op dierenbevrijding. Tom Regan die vanuit de deontologische ethiek pleit voor dierenrechten. Filosofen die de aanwezigheid van bewustzijn als voldoende voorwaarde voor morele consideratie zien, zoals Gary Francione. Filosofen die een moreel onderscheid maken tussen mensen en andere dieren op grond van het menselijk taalvermogen (Frey, Carruthers). De feministische dierethiek die met de begrippen zorg en dialoog naar dieren kijkt. En tenslotte het biocentrisme en de deep ecology, waar mensen en andere dieren onderdeel zijn van de biosfeer. Vragen die hierbij behandeld zullen worden zijn o.a.: Is het hebben van zelfbewustzijn van belang voor de manier waarop een dier behandeld dient te worden? Zijn sommige dieren vervangbaar? Wanneer is er sprake van speciesisme, discriminatie op grond van soort? Wat zijn de argumenten voor gelijkheid tussen alle dieren? Hebben alle levende wezens een inherente waarde? Wat moet je doen als je in een reddingsboot zit met 3 andere mensen en 1 hond en eentje moet overboord omdat de boot dreigt te zinken? De deelnemers aan deze lezing kunnen vantevoren hun morele dilemma’s of vraagstukken toesturen waar zij in aanraking mee komen of vragen over hebben. Deze dilemma’s gaan dan gezamenlijk besproken worden waarbij we de verschillende stromingen uit de dierethiek zullen toepassen op de dilemma’s.

Voor wie? De Dierlijke Herfstlezingen zijn bedoeld voor alle mensen die geïnteresseerd zijn in dieren en hun kennis daarover willen vergroten. Daarnaast zijn ze ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die ik zal laten zien ondertiteld zijn.

Tijd. De lezingen duren 4 uur en beginnen om 12.30 uur en eindigen om 16.30 uur, met halverwege een pauze.

Kosten. Deelname kost 40 euro per lezing. Studenten (met een studentenkaart) krijgen korting en betalen 20 euro per lezing.

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegstuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie. U kunt zich opgeven voor alle lezingen of voor 1 of meerdere lezingen naar keuze.

Eerdere deelnemers aan deze lezingen waren: mensen die samenleven met 1 of meerdere honden, katten, paarden, vogels en allerlei andere dieren; mensen met een hulphond; dierenartsen en dierenarts-assistenten (paraveterinairen); honden- en andere dierengedragstherapeuten en -gedragsdeskundigen; medewerkers en vrijwilligers van dierenorganisaties, hondenscholen, dierenasiels en dierenopvangcentra, dierenoppascentrales, en dierenambulances; hondentrainers en -instructeurs; mensen van de “dierenpolitie”; docenten dieropleidingen; studenten diergeneeskunde, ethologie, psychologie, diermanagement, Dier- en Veehouderij, Animal Sciences, Eco & Wildlife, agro- en biotechnologie, dierverzorging, en veterinaire natuurgeneeskunde; en mensen zonder dieren die hun kennis over dieren wilden vergroten.

Eerdere deelnemers over deze lezingen: “De lezingen hebben onze blik verruimd met kennis, wetenschap en liefde voor alles wat leeft in onze omgeving en de wereld.” “Verbazing elke keer weer over de intelligentie, emoties en bewustzijn van vele dieren, waardoor ik in het dagelijkse leven anders naar de wereld kijk dan vóor de lezingen. Ik heb veel nieuwe inzichten gekregen over dieren die mij heel waardevol zijn.” “De lezing “Bewustzijn en emoties bij dieren” heeft mij enorm gepakt en verwonderd.” “Ik vond het een zeer boeiende lezing en heb er veel van opgestoken.” “De lezingen die Esteban Rivas geeft over dieren vind ik uniek in Nederland, qua inhoud en onderwerpen.” “U vertelt zeer aangenaam en respectvol over dieren en vanuit een enorme kennis, ik heb het als zeer aangenaam ervaren. De inhoud was zo interessant dat ik nog veel langer had willen luisteren en ervaren.” “U brengt zoveel plezier en mooie aandacht voor de dieren om ons heen.”

Advertenties

One thought on “Dierlijke Herfstlezingen 2015

  1. Pingback: Programma September en Oktober 2015 | Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s