Kindercollege “Dieren kunnen ook denken en voelen” 30 maart 2019

Op zaterdag 30 maart 2019 organiseert het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap opnieuw het populaire Kindercollege met als titel “Dieren kunnen ook denken en voelen,” speciaal voor kinderen in de leeftijd van 8 t/m 12 jaar met volwassen begeleiding.

Beschrijving:

800px-Chimpanzees_in_Uganda_(5984913059)In dit kindercollege zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas op een eenvoudige en vrolijke manier een aantal boeiende ontdekkingen uit de wetenschap behandelen waaruit blijkt dat dieren net als mensen kunnen denken en voelen. We gaan in op de intelligentie van dieren: Hoe slim zijn honden? Hoeveel woorden kan een hond eigenlijk begrijpen? Waarover communiceren dieren met elkaar? Waarschuwen ze elkaar als er roofdieren aankomen? Welke dieren herkennen zichzelf in spiegels? En we gaan in op het gevoelsleven van dieren: Hebben dieren ook gevoelens en emoties? Bestaat er iets als liefde en vriendschap tussen dieren? Hoe spelen dieren met elkaar en kunnen ze lachen? Troosten dieren elkaar? Wat voor leuke banden kunnen er bestaan tussen dieren die tot twee hele verschillende diersoorten horen? Dr. Rivas zal met interessante feiten aan komen zetten, boeiend voor zowel jong als oud, waardoor je een goed beeld krijgt van de vele overeenkomsten tussen mensen en andere dieren. Het college zal worden opgeluisterd met veel foto’s, filmpjes, en leuke dierengeluiden. Elk kind krijgt aan het einde van het college een vrolijk persoonlijk certificaat van deelname.

Voor wie? Het kindercollege is bedoeld voor kinderen van 8 t/m 12 jaar, met 1 of meer volwassenen als begeleiding.

Kosten. De kosten voor deelname zijn 7,50 euro per kind en 12,50 per volwassene. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

Datum en tijd. Het college zal plaatsvinden op zaterdag 30 maart 2019. Het begint om 12.30 en eindigt om 14.30 uur (met daarin een korte pauze).

unnamed-2Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

Eerdere deelnemers over het kindercollege:

“Onze kinderen vonden het een hele leuke en ook leerzame middag, en dat kunnen wij alleen maar beamen.”

“Erg leuk en belangrijk. Het is goed om met dit soort activiteiten door te gaan om meer bewustzijn bij meer mensen te krijgen.”

“Mijn kind kon het goed volgen en is enthousiast als er nog een deel 2 komt.”

“Mijn kind vond het een leerzaam college. Hij vond het bijzonder om te zien dat dieren zo slim zijn.”

“Ik vind het super gaaf dat je dit organiseert, dit onbreekt super hard in het onderwijs.”

“Het was een leuk en leerzaam college, voor jong en oud!”

Advertenties

Cursus “Slimme honden! – De intelligentie van honden” maart 2019

In maart zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas de populaire cursus “Slimme honden! – De intelligentie van honden” geven aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De cursus bestaat uit twee cursusdagen en zal op zaterdagen 16 en 23 maartworden georganiseerd voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie van honden.

Beschrijving cursus:

unnamed-2

Foto: Eimer Wieldraaijer

Al meer dan 15.000 jaar leven mensen samen met honden. De afgelopen 20 jaar vinden er heel veel nieuwe studies plaats naar de intelligentie of cognitie van honden. Zo zijn er inmiddels aparte instituten opgericht aan universiteiten over de hele wereld waar intelligentie-onderzoek met honden wordt gedaan: het Family Dog Project aan de Universiteit van Boedapest (Adam Miklosi), de afdeling Vergelijkende en Ontwikkelings-psychologie van het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie van de Universiteit van Leipzig (Juliane Kaminski en Michael Tomasello), het Clever Dog Lab aan de Universiteit van Wenen (Ludwig Huber) en het Duke Canine Cognition Center aan de Duke University in de Verenigde Staten (Brian Hare). Uit deze recente studies blijkt dat honden veel slimmer zijn dan we tot nu toe dachten. Honden blinken vooral uit in sociale intelligentie, waardoor ze ook zeer goed met mensen kunnen samenleven. Tijdens deze cursus zal dr. Rivas uitgebreid ingaan op de uitkomsten van al deze recente onderzoeken met honden. De cursus geeft U een goed overzicht van de huidige stand van zaken op het gebied van de wetenschappelijke kennis over de intelligentie van honden. Dat zal voor een deel ook Uw eigen beeld veranderen van waar honden toe in staat zijn qua intelligentie.De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen, die ook afzonderlijk te volgen zijn.

Cursusdag 1. Zaterdag 16 maart 2019.

Onderwerpen: Inleiding. Geschiedenis onderzoek intelligentie honden. De domesticatiegeschiedenis van honden. Begrip van menselijke communicatieve signalen. Taalonderzoek.

P1150497 copy 2

Esteban Rivas met hond Gustav

Omschrijving: Wat is intelligentie of cognitie? Al meer dan 100 jaar vindt er onderzoek plaats naar de intelligentie van honden en andere dieren, maar honden werden lange tijd genegeerd als domme, “onnatuurlijke” dieren. We bespreken kort de gedachten over hondenintelligentie van Charles Darwin, Pavlov, Thorndike, Lloyd Morgan, het behaviorisme en de cognitieve revolutie in de vergelijkende psychologie en ethologie. Wie waren de voorouders van honden? De zintuigen van de hond: informatiekanalen van kennis. Hoe heeft de domesticatie van honden plaatsgevonden? Hebben wolven zichzelf eigenlijk gedomesticeerd tot honden? Wat voor implicaties heeft het langlopende experiment met tamme zilvervossen voor de domesticatie van honden? En wat betekent de domesticatiegeschiedenis voor de gerichtheid van honden op mensen en het begrijpen van menselijke communicatieve signalen zoals wijzen en blikrichting? En hoe steken hun vermogens af in vergelijking met wolven? Wat zijn de resultaten van het taalonderzoek met honden? We behandelen de “wonderhonden” uit het begin van de 20e eeuw en de lessen van het paard Slimme Hans. Hoeveel menselijke woorden kunnen honden snappen?

Cursusdag 2. Zaterdag 23 maart 2019.

Onderwerpen: De (intentionele) communicatie van honden. Begrip van het zien, horen en weten van mensen. Fysieke intelligentie. Sociaal leren en imitatie. Samenwerking, empathie en rouw.

Omschrijving: Is de communicatie van honden doelbewust of intentioneel te noemen? Drukken honden verschillende zaken uit met hun communicatieve geluiden? Hoe goed kunnen mensen de emoties van honden in hun geblaf herkennen? Begrijpen honden wat mensen zien, horen en weten? Letten ze daar op bij de interactie met de mens en proberen honden zo ongemerkt stout of ongehoorzaam te zijn? En hoe ver reikt hun intelligentie over de fysieke wereld en de causale verbanden tussen objecten? Hebben ze door dat voorwerpen blijven bestaan (object-permanentie) en hoe gedragen honden zich in spannende onderzoeken als de toverbeker? Kunnen honden verschillende hoeveelheden onderscheiden? Waaruit bestaat hun ruimtelijke cognitie? Wat snappen honden van natuurkundige wetten zoals de zwaartekracht? Wat leren honden door sociale observatie en zijn ze in staat tot imitatie? Verzoenen honden zich na een conflict en troosten ze elkaar? Bestaat er bewijs voor empathie bij honden? En wat is er bekend over rouw bij honden en de emotionele hechting en neurochemie in de relatie van honden met de mensen met wie ze samenleven?

Genie-honden-9789026323980

Cursusboek “De intelligentie van honden”

Cursusboek: Bij deze cursus gebruiken we als cursusboek De wijsheid van honden. Over intelligentie en gedrag van ons meest geliefde huisdiervan Brian Hare & Vanessa Woods. Dat is de Nederlandse vertaling van The genius of dogs. How dogs are smarter than you think, geschreven door professor in de evolutionaire antropologie Brian Hare, co-directeur van het Duke Canine Cognition Center aan de Duke University in North Carolina (VS). Hoewel dit boek alweer in 2013 is verschenen is het nog steeds het meest complete overzicht voor een algemeen publiek van de resultaten van al het recente onderzoek naar de intelligentie van honden. Tijdens de cursus gelden per cursusdag een aantal hoofdstukken uit dit boek als voorbereiding. De cursisten kunnen deze hoofdstukken dan vantevoren lezen en daarbij vragen noteren, zowel over de tekst als men iets niet snapt, als over de inhoud, wanneer men een discussievraag heeft. Deze vragen kunnen dan op de cursus zelf worden gesteld en gezamenlijk behandeld worden. De aanschaf van het cursusboek is facultatief, dus niet verplichtom aan de cursus mee te kunnen doen. Men kan de cursus namelijk ook volgen zonder het cursusboek te hebben gelezen, aangezien dr. Rivas de belangrijkste materie uit het boek in de vorm van een samenvatting zal presenteren. Het ISBN nr van het boek is: 9789026323980, is uitgegeven bij Ambo/Anthos in Amsterdam en is te bestellen in de boekhandel of op internet.

P1150268 copy 2Voor wie? De cursus is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in de intelligentie van honden, of men nu wel of niet zelf een huishouden deelt met een hond. Daarnaast is deze zeer geschikt voor mensen die professioneel met honden werken, zoals dierenartsen en hondengedragstherapeuten (diegenen aangesloten bij organisaties zoals stichting Alpha krijgen er punten permanente educatie voor). Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Cursisten die alleen 1 cursusdag volgen krijgen een deelcertificaat.

Kosten. Deelname aan de volledige cursus kost 120 euro. Deze cursus wordt een paar keer jaar georganiseerd. Men kan dan ook alleen deelnemen aan 1 van de 2 cursusdagen en de ontbrekende cursusdag later in het jaar volgen. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 60 euro. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

Korting voor minder draagkrachtigen. Voor minder draagkrachtigen bestaat er een korting. Op vertoon van een studentenkaart (van alle opleidingen) of een stadspas (of equivalente kaart van andere steden dan Amsterdam) betaalt men 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

Data en tijden. De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 16 en 23 maart 2019. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.comof door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

 

Eerdere deelnemers aan deze cursus waren: mensen die samenleven met 1 of meerdere honden (of andere dieren); mensen met een hulphond; honden- en andere dierengedragstherapeuten; eigenaren en medewerkers van hondenscholen; medewerkers en vrijwilligers van honden- en andere dierenorganisaties, dierenasiels, dierenambulances, hondenuitlaatservices en hondenrasverenigingen; hondentrainers en -instructeurs; mensen die speurwerk met honden verrichten; mensen van de “dierenpolitie”; studenten diergeneeskunde, ethologie, psychologie, Dier en zorg management, dierverzorging, en veterinaire natuurgeneeskunde; en mensen zonder hond die gewoon hun kennis over honden wilden vergroten.

 

Eerdere deelnemers over deze cursus:

“Heb de cursus als prettig ervaren en heb onwijs veel geleerd.” “Boeiende dagen! Ik heb genoten van de onderwerpen. Je didactische vaardigheden zijn erg prettig.”

“Ik heb met veel plezier en interesse de twee cursusdagen bijgewoond. Ook mijn labrador is tevreden. Zij is blij dat haar intelligentie eindelijk wetenschappelijk is onderbouwd.”

“Hartelijk dank voor de heel erg interessante dagen. Knap hoe je ons mensen betrekt bij de boeiende thema’s.”

“Bedankt voor alle informatie en de zeer informatieve en boeiende lesdagen.”

De Wijsheid van Honden, wat een ontzettend leuk en interessant boek!”

“Was heel leerzaam, duidelijk uitgelegd en alles eigenlijk meteen zelf toe te passen! Dank je wel!”

Cursus “Het gevoelsleven van dieren en de relevantie daarvan voor onze ethiek” februari – maart 2019

Wat voor gevoelens en emoties hebben andere dieren dan mensen? Kúnnen ze eigenlijk wel iets voelen en ervaren, hebben ze een bewustzijn? Dit boeiende vraagstuk staat al lange tijd in de belangstelling van wetenschappers en filosofen. De aanwezigheid of niet van bewustzijn en een gevoelsleven bij dieren heeft ook gevolgen voor onze dierethiek, de manier waarop wij mensen met deze dieren om zouden moeten gaan. In deze 2-daagse cursus op zaterdagen23 februari en 2 maart zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek naar de gevoelens en emoties van dieren presenteren en behandelt hij de verschillende posities en stromingen binnen de dierethiek. De cursus is daarmee een geschikte introductie voor iedereen die meer wil weten over het bewustzijn en gevoelsleven van dieren en over de verschillende morele posities ten opzichte van onze mededieren. De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen, die ook afzonderlijk te volgen zijn.

Cursusdag 1: Bewustzijn, gevoelens en emoties bij dieren. Zaterdag 23 februari 2019.

Onderwerpen: Definitie en kenmerken van bewustzijn. Geschiedenis van het denken over bewustzijn bij dieren. Emoties en hersenen: Affectieve neurowetenschap. Empathie: zorg, troost en hulp. Rouw. Speelsheid en plezier. Veranderde bewustzijnstoestanden.

100_0057cropOmschrijving: Tijdens deze cursusdag gaat dr. Esteban Rivas in op de vraag of andere dieren net als mensen het vermogen hebben om positieve en negatieve dingen te beleven en te ervaren, zoals pijn en plezier. Zijn dieren robotten zonder beleving of ervaren dieren sensaties en andere zaken net als wij bewust? De Franse filosoof René Descartes beweerde dat dieren geen bewustzijn konden bezitten. Ook het behaviorisme binnen de psychologie leidde ertoe dat het onderwerp bewustzijn taboe werd verklaard. Ook hedentendage zijn er nog denkers die geen bewustzijn toeschrijven aan dieren, vaak op grond van afwezigheid van ‘hogere’ cognitieve vermogens en taal. Daartegenover staan posities die de aanwezigheid van bewustzijn beargumenteren op grond van de analogieredenering en nauwkeurige studie van het zenuwstelsel en het gedrag van dieren. Zo zal Rivas de affectieve neurowetenschap van Jaak Panksepp behandelen, waaruit blijkt dat tenminste alle zoogdieren en ook vogels allemaal een aantal hersencentra voor dezelfde emotionele systemen delen. En welke rol speelt het hormoon oxytocine bij het sociale gedrag van dieren? Daarnaast zal er worden ingegaan op de concrete emoties van honden en allerlei andere dieren. Wat voor emoties kennen ze? Plezier, pijn, jaloezie, schuldgevoel, dankbaarheid? Welke dieren lijken te rouwen om overleden soortgenoten? Kunnen ratten, honden en apen lachen en hebben ze humor? Kunnen dieren trauma’s oplopen? Hebben dieren ook een empathisch gevoel voor de ander? We zullen ingaan op emotionele besmetting en de vele recente studies naar besmettelijk geeuwen tussen dieren onderling. Ook kijken we naar verzoening en troost bij dieren en vormen van gerichte hulp aan een ander in nood. En wat voor overeenkomsten bestaan er tussen mensen en andere dieren wat betreft het hebben van veranderde bewustzijnstoestanden, zoals dromen en het onder invloed zijn van psychofarmaca en drugs?

Cursusdag 2: Dierethiek. Zaterdag 2 maart 2019.

Onderwerpen: Geschiedenis moreel denken over dieren. Utilisme: Peter Singer en dierenbevrijding. Deontologie: Tom Regan en dierenrechten. Bewustzijn als kriterium voor gelijkheid: egalitarisme en abolitionisme. De mens als moreel belangrijkste wezen. Feministische zorg dierethiek. Biocentrisme of Deep ecology.

Koehoofd

Hoe moeten we met andere dieren omgaan?

Omschrijving: Tijdens deze cursusdag zal dr. Rivas een overzicht geven van de belangrijkste stromingen op het gebied van de dierethiek. Na een korte uiteenzetting over filosofie en ethiek en een bespreking van de geschiedenis van het morele denken over dieren komen de belangrijkste hedendaagse filosofen aan bod. Peter Singer met zijn utilistische ethiek gericht op dierenbevrijding. Tom Regan die vanuit de deontologische ethiek pleit voor dierenrechten. Filosofen die de aanwezigheid van bewustzijn als voldoende voorwaarde voor morele consideratie zien en een egalitarisme tussen dieren en een abolitionisme van al het diergebruik voorstaan, zoals Gary Francione. Filosofen die een moreel onderscheid maken tussen mensen en andere dieren op grond van het menselijk taalvermogen, zoals Peter Carruthers. De feministische dierethiek die met de begrippen zorg en dialoog naar dieren kijkt. En het biocentrisme en de deep ecology, waar mensen en andere dieren onderdeel zijn van de biosfeer. Vragen die hierbij behandeld zullen worden zijn o.a.: Is het hebben van zelfbewustzijn van belang voor de manier waarop een dier behandeld dient te worden? Zijn sommige dieren vervangbaar? Wanneer is er sprake van speciesisme of soortisme, discriminatie op grond van soort? Wat zijn de argumenten voor gelijkheid tussen alle dieren? Hebben alle levende wezens een inherente waarde? Wat moet je doen als je in een reddingsboot zit met 3 andere mensen en 1 hond en eentje moet overboord omdat de boot dreigt te zinken? Tenslotte worden ook nog de recente projecten behandeld om sommige, meer op mensen lijkende dieren zoals mensapen, dolfijnen en olifanten gelijke rechten te geven, zoals het Great Ape Projecten het Nonhuman Rights Project. Is dat wel de juiste benadering? Zijn we dan niet alsnog bezig alle dieren langs de menselijke meetlat te leggen? En in hoeverre is intelligentie wel een moreel relevant vermogen?

De deelnemers aan deze cursusdag kunnen vantevoren hun morele dilemma’s of vraagstukken toesturen waar zij mee in aanraking komen of vragen over hebben. Deze dilemma’s gaan dan gezamenlijk besproken worden waarbij we de verschillende stromingen uit de dierethiek zullen toepassen op de dilemma’s.

Voor wie? Deze cursus is bedoeld voor alle mensen die hun kennis willen vergroten over het bewustzijn, de gevoelens en emoties van honden en allerlei andere dieren, en die meer kennis willen verkrijgen en willen nadenken over dierethiek. Daarnaast is de cursus ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Cursisten die alleen 1 cursusdag volgen krijgen een deelcertificaat.

Kosten. Deelname aan de volledige cursus kost 120 euro. Deze cursus wordt een paar keer jaar georganiseerd. Men kan dan ook alleen deelnemen aan 1 van de 2 cursusdagen en de ontbrekende cursusdag later in het jaar volgen. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 60 euro. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

Korting voor minder draagkrachtigen. Voor minder draagkrachtigen bestaat er een korting. Op vertoon van een studentenkaart (van alle opleidingen) of een stadspas (of equivalente kaart van andere steden dan Amsterdam) betaalt men 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

Data en tijden. De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 23 februari en 2 maart 2019. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.comof door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

Cursus januari 2019: De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, paarden, varkens en vissen.

P1150513 copy 2Na cursussen over de intelligentie van mensapen, honden en vogels, heeft dr. Rivas een cursus opgezet over de intelligentie en het gevoelsleven van dieren waar eigenlijk nog maar weinig over bekend is en waarover pas de afgelopen jaren nieuw wetenschappelijk onderzoek wordt verricht. De cursus vindt plaats in het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit Amsterdam en zal op zaterdagen 19 en 26 januari 2019 worden georganiseerd. Op de eerste cursusdag zullen we ons richten op kippen, runderen, varkens, paarden, geiten en schapen. De tweede cursusdag zal volledig gewijd zijn aan vissen. Voor de meeste mensen zijn al deze dieren behoorlijk onbekend en heeft men vaak geen idee dat ze individuen zijn met een behoorlijke intelligentie en een boeiend gevoelsleven. Vaak ‘ontmoeten’ mensen deze dieren alleen als ze op hun etensbord liggen. Ook voor wetenschappers waren deze dieren lange tijd niet interessant, omdat men dacht dat ze maar een heel beperkte intelligentie of cognitie zouden hebben. De laatste jaren zien we echter een grote toename aan onderzoek van deze dieren, met soms verrassende resultaten. Zo blijken paarden, varkens en geiten net als honden een goed begrip te hebben van de communicatie van mensen en letten ze op de aandacht van de mens wanneer ze bijvoorbeeld diens hulp willen inroepen. Kuikens en sommige vissen blijken in staat te zijn om te tellen of te rekenen. Schapen en koeien kunnen goed verschillende gezichten van elkaar onderscheiden, waarvan men tot dan toe dacht dat dat een uniek menselijk vermogen was. Schuttersvissen zijn in staat om een straal water tegen een prooi boven het water te schieten, waardoor deze in het water valt en gebruiken daarbij allerlei berekeningen. Paarden en geiten zijn in staat om de emoties in verschillende menselijke gezichtsuitdrukkingen te begrijpen. Hennen blijken bezorgd om het welzijn van hun kuikens. En heel recent is duidelijk geworden dat ook paarden en zelfs kleine poetsvissen zichzelf kunnen herkennen in een spiegel, iets wat tot dan toe alleen was gebleken bij mensapen, dolfijnen, olifanten en eksters. Tijdens deze cursus krijgt U dan ook een nadere kennismaking met deze dieren doordat we de uitkomsten zullen behandelen van wetenschappelijk onderzoek naar hun intelligentie en gevoelsleven. Het zal in deze cursus niet gaan om onderzoek naar het welzijn van deze dieren die vaak worden ingezet als productiedieren, of om studies die proberen het welzijn van deze dieren in de veeteelt te verbeteren. De focus van de cursus zal meer fundamenteel zijn en liggen op de aard van al deze dieren als denkende en voelende wezens, zodat U een beter beeld krijgt van deze meer onbekende dieren.

DSC03642 copy 2De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen, die ook afzonderlijk kunnen worden gevolgd:

Cursusdag 1. De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, paarden en varkens. Zaterdag 19 januari 2019.

Om de titel van deze cursusdag niet al te lang te maken worden er alleen kippen, paarden en varkens genoemd, maar we zullen ook de volgende andere dieren behandelen: koeien, schapen en geiten. Al deze dieren worden vaak “productiedieren” of “boerderijdieren” genoemd, omdat mensen ze houden voor de productie van dierlijke producten. Tijdens deze cursusdag krijgt U een heel ander beeld van deze dieren, doordat we in zullen gaan op hun intelligentie, hun gevoelens en hun emoties.

DSC04618 copy 2Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de oorsprong en domesticatie van deze dieren. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals object-permanentie, categorisatie en concepten als “groter/kleiner.” Wat voor numerieke vaardigheden hebben deze dieren, kunnen ze tellen? Hoe goed is hun lange termijn geheugen? Waaruit bestaat de ruimtelijke en fysieke cognitie van deze dieren? Wat voor boeiende communicatie zien we bij de alarmkreten van kippen? Gebruiken hanen de voedselroep soms bedrieglijk? Kunnen varkens gebaren begrijpen waarmee mensen voorwerpen aangeven? Kunnen paarden zichzelf herkennen in een spiegel? Anticiperen kippen en varkens op de toekomst? Hoe herkennen al deze dieren elkaar als individu? Begint de herkenning van moeder en kind bij deze dieren al vroeg? Kunnen ze gezichten van verschillende soortgenoten en mensen onderscheiden? Wat zijn de vermogens van deze dieren op het gebied van sociaal leren en imitatie? Kunnen ze iets leren door een soortgenoot of een mens te observeren? En hebben deze dieren ook een idee van de ander als geestelijk wezen: begrijpen ze iets van de intenties en aandacht van een ander? Snappen ondergeschikte geiten wat een dominante geit kan zien? Letten ondergeschikte hanen er bij het hofmaken op of de dominante haan aanwezig is? Begrijpen deze dieren onze menselijke communicatieve signalen zoals wijzen? En hoe maken deze dieren zelf aan mensen duidelijk wat ze willen? Welke gevoelens en emoties hebben deze dieren? Hebben ze voorkeuren voor sommige soortgenoten en zien we dus vriendschap en affectie bij deze dieren? Rouwen ze ook bij het overlijden van een dierbare? Waaruit bestaat de speelsheid van deze dieren? Worden ze optimistisch of pessimistisch na een positieve of negatieve emotionele ervaring en hebben ze net als mensen dan een cognitieve bias? Kunnen paarden, schapen en geiten de emotie in de gezichtsuitdrukkingen van soortgenoten en mensen lezen? En zien we bij deze dieren ook vormen van emotionele besmetting en zelfs empathisch gedrag? Zijn schapen ook onderhevig aan besmettelijk geeuwen? Bestaat er verzoening en troost bij deze dieren? Zijn hennen betrokken betrokken bij het welzijn van hun kuikens?

DSCN4773 copy

Cursusdag 2. De intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Zaterdag 26 januari 2019.

Vissen waren de eerste gewervelde dieren, dieren die een wervelkolom hebben. Er bestaan tienduizenden verschillende vissoorten, van haaien en roggen, guppies en poetsvissen, tot en met karpers, cichliden en zalmen. Vissen vallen ook onder de “productiedieren” en worden massaal gevangen of gekweekt voor menselijke consumptie. De aard van deze dieren is lange tijd onbekend geweest en men dacht dat ze enorm zouden verschillen van zoogdieren. In de afgelopen decennia zien we dat de wetenschap meer interesse begint te krijgen voor de intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze dieren helemaal niet zoveel van zoogdieren verschillen en dat ook vissen een prima intelligentie en een interessant gevoelsleven hebben. De cursusdag zal U nader kennis laten maken met deze zwemmende mededieren.

9780374714338

Dit boek geeft een leuk overzicht van de intelligentie en het gevoelsleven van vissen en is begin dit jaar in Nederlandse vertaling verschenen bij uitgeverij Meulenhoff onder de titel “Het geheime leven van vissen.”

Omschrijving:We beginnen met een kort overzicht van de evolutie en indeling van vissen in beenvissen, kraakbeenvissen en kaakloze vissen. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals het leren van onderscheid. Ook behandelen we onderzoek naar de vatbaarheid van vissen voor optische illusies. Waaruit bestaan de numerieke vermogens van vissen, kunnen ze tellen? Hoe goed is het lange termijn geheugen van vissen? Kunnen goudvissen maar een paar seconden iets onthouden? Wat er is bekend over hun ruimtelijke cognitie, hebben ze een cognitieve kaart van de omgeving in hun hoofd? Welke rol speelt daarbij de laterale lijn van vissen en het vermogen om electrische veranderingen waar te nemen bij haaien en roggen? Hoe vinden zalmen de weg terug naar hun geboorteriviertjes om daar te gaan paren? Gebruiken vissen ook voorwerpen als werktuigen? Hoe vangen schuttersvissen hun prooi door water te spugen? Hebben vissen ook een vorm van zelfbewustzijn? Kunnen ze hun eigen geur onderscheiden van de geur van anderen? En hoe gedragen reuzenmanta’s en poetsvissen zich voor een spiegel? Hoe herkennen vissen elkaar als individu? Leren Siamese kempvissen en cichliden iets over een soortgenoot als zij deze met een ander zien vechten? Hebben ze een begrip van rangorde in de groep? Hoe leren vissen door sociale observatie van een ander? Gebruiken ze verschillende rollen bij gezamenlijke jacht? Misleiden poetsvissen soms hun klanten in hun eigen voordeel? En gedragen mannelijke tandkarpers zich bedrieglijk over hun voorkeur voor vrouwelijke karpers als er een andere mannelijke karper aanwezig is? Hoe trekken vissen de aandacht van mensen? We zullen ook nieuw onderzoek behandelen naar de hersenen van vissen, waaruit blijkt dat zij hersenstructuren hebben die equivalent zijn aan die van zoogdieren, bijvoorbeeld in plaats van een neocortex of hersenschors hebben ze een pallium met een vergelijkbare werking. Ook hebben vissen een hypothalamus en verschillende structuren in het pallium die te maken hebben met gevoelens en emoties. Welke gevoelens en emoties hebben vissen dan? We behandelen het recente onderzoek naar pijn bij vissen. Bestaat er ook angst bij vissen en kalmeren ze door aanraking? Wat voor vormen van sociaal leven zien we bij vissen? Genieten ze van aanraking? Waaruit bestaat het soms verrassende sexleven van vissen? Is er ouderlijke zorg bij vissen? En zien we ook speelsheid bij vissen?

Voor wie? De cursus is geschikt voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien, varkens, paarden, geiten, schapen en vissen. Daarnaast is de cursus ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Cursisten die alleen 1 cursusdag volgen krijgen een deelcertificaat. Tenslotte is er geen voorwaarde om vegetariër of veganist te zijn om deel te kunnen nemen aan deze cursus 😉

Kosten.Deelname aan de volledige cursus kost 120 euro. Deze cursus zal een paar keer jaar worden georganiseerd. Men kan dan ook alleen deelnemen aan 1 van de 2 cursusdagen en de ontbrekende cursusdag later in het jaar volgen. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 60 euro. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

Korting voor minder draagkrachtigen.Voor minder draagkrachtigen, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

DSC03605 copy 2Data en tijden.De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 19 en 26 januari 2019. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.comof door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

 

Herfstprogramma 2018

Kom deze herfst kennis opdoen over de intelligentie en het gevoelsleven van dieren! Ook dit najaar organiseert het Instituut voor Dieren in Filosofie en Wetenschap weer een aantal cursussen over deze onderwerpen en daarnaast zal ook het Dierendag Kindercollege weer plaatsvinden. Speciaal is de nieuwe cursus over de intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien, varkens, paarden, geiten, schapen en vissen, op twee zaterdagen in september. Hieronder vindt U het overzicht, met links naar verdere informatie over de betreffende evenementen. Alle evenement vinden plaats op zaterdagen in het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit Amsterdam. De inschrijving staat open voor iedereen die in dieren is geïnteresseerd en diens kennis over dieren wil vergroten.

NIEUWE CURSUS “DE INTELLIGENTIE EN HET GEVOELSLEVEN VAN KIPPEN, KOEIEN, VARKENS EN VISSEN”

4570559898_7495e7f463_oIn september wordt een volledige nieuwe cursus georganiseerd over dieren die voor de meeste mensen niet zo bekend zijn. We gaan kijken naar wat de wetenschap heeft ontdekt over de intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien, varkens, paarden, geiten, schapenen vissen. De cursus is bedoeld voor iedereen die nader kennis wil maken met deze dieren als individuen die kunnen denken en voelen. De cursus bestaat uit 2 cursusdagen. Op 15 september behandelen we kippen, koeien, varkens, paarden, geiten en schapen. De 2e cursusdag is op 22 september en zal volledig gewijd zijn aan vissen. Deze cursusdagen zijn ook afzonderlijk te volgen. De cursusdagen beginnen om 11.30 en eindigen om 16.30 uur. Kosten bedragen 120 euro voor de volledige cursus van 2 dagen of 60 euro per afzonderlijke cursusdag. Voor minder draagkrachtigen bestaat een korting, zij betalen 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag. Klik hier voor meer informatie over de inhoud van de cursus en hoe U zich kunt aanmelden.

DIERENDAG KINDERCOLLEGE “DIEREN KUNNEN OOK DENKEN EN VOELEN” 

Op zaterdag 29 september 2018 zal weer het speciale Dierendag college worden georganiseerd voor kinderen in de leeftijd van 8 t/m 12 jaar met volwassen begeleiding. De titel is “Dieren kunnen ook denken en voelen” en bestaat uit een vrolijk overzicht van wat de wetenschap allemaal heeft ontdekt over de intelligentie en het gevoelsleven van alle dieren. Van de slimheid van honden en vogels tot de emoties van liefde en troostgedrag bij allerlei dieren. Het college begint om 12.30 en eindigt om 14.30 uur. Kosten voor deelname zijn 7,50 euro per kind en 12,50 euro per volwassene. Klik hier voor meer informatie over het kindercollege en om U aan te melden.

CURSUS “HET GEVOELSLEVEN VAN DIEREN EN DE RELEVANTIE DAARVAN VOOR ONZE ETHIEK”

100_0057cropOp zaterdagen 20 en 27 oktober 2018 wordt de cursus “Het gevoelsleven van dieren en de relevantie daarvan voor onze ethiek” georganiseerd. Tijdens de eerste cursusdag, “Bewustzijn, gevoelens en emoties bij dieren,” gaan we in op het vraagstuk van bewustzijn bij dieren en behandelen we wetenschappelijk onderzoek naar de gevoelens en emoties die we met andere dieren delen. Op de tweede cursusdag, “Dierethiek,” gaan we uitgebreid in op dierethiek en behandelen we de verschillende posities van ethici en filosofen over de manier waarop we met andere dieren zouden moeten omgaan. Deze cursusdagen zijn ook afzonderlijk te volgen. De cursusdagen beginnen om 11.30 en eindigen om 16.30 uur. Kosten bedragen 120 euro voor de volledige cursus van 2 dagen of 60 euro per afzonderlijke cursusdag. Voor minder draagkrachtigen bestaat een korting, zij betalen 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag. Klik hier voor meer informatie over de inhoud van de cursus en hoe U zich kunt aanmelden.

CURSUS “SLIMME HONDEN! DE INTELLIGENTIE VAN HONDEN”

unnamed-2In november zal voor de laatste keer dit jaar weer de populaire cursus “Slimme honden! De intelligentie van honden” worden georganiseerd, voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie van honden. Tijdens deze cursus gaan we uitgebreid in op alle recente en boeiende studies naar de intelligentie of cognitie van honden. Van sociale tot fysieke intelligentie. Als cursusboek gebruiken we “De wijsheid van honden” van Brian Hare. De cursus bestaat uit 2 cursusdagen en vindt plaats op zaterdagen 10 en 17 november 2018. De cursusdagen beginnen om 11.30 en eindigen om 16.30 uur. Kosten bedragen 120 euro voor de volledige cursus van 2 dagen of 60 euro per afzonderlijke cursusdag. Voor minder draagkrachtigen bestaat een korting, zij betalen 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag. Klik hier voor meer informatie over de inhoud van de cursus en hoe U zich kunt aanmelden.

Voor mensen van 50 jaar en ouder:

Net als in voorgaande jaren zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas dit najaar ook weer een cursus geven voor het Hoger Onderwijs Voor Ouderen, dit keer aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Deze cursus is alleen toegankelijk voor mensen van 50 jaar en ouder. Dit najaar zal Rivas de cursus “Slimme honden! De intelligentie van honden” geven voor Hovo Rotterdam in 5 colleges op de dinsdagmiddag. Het eerste college is op 2 oktober en het laatste college op 6 november. De inschrijving voor deze cursus wordt geopend op 6 juli. Klik hier voor meer informatie over deze cursus en hoe U zich kunt aanmelden.

Tot ziens deze herfst!

Nieuwe cursus: De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien, varkens en vissen.

17795837_10212724213086956_3995403617424144092_nNa cursussen over de intelligentie van mensapen, honden en vogels, heeft dr. Rivas een compleet nieuwe cursus opgezet over de intelligentie en het gevoelsleven van dieren waar eigenlijk nog maar weinig over bekend is en waarover pas de afgelopen jaren nieuw wetenschappelijk onderzoek wordt verricht. De nieuwe cursus vindt plaats in het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit Amsterdam en zal op zaterdagen 15 en 22 september 2018 worden georganiseerd. Op de eerste cursusdag zullen we ons richten op kippen, runderen, varkens, paarden, geiten en schapen. De tweede cursusdag zal volledig gewijd zijn aan vissen. Voor de meeste mensen zijn al deze dieren behoorlijk onbekend en heeft men vaak geen idee dat ze individuen zijn met een behoorlijke intelligentie en een boeiend gevoelsleven. Vaak ‘ontmoeten’ mensen deze dieren alleen als ze al op hun etensbord liggen. Tijdens deze cursus krijgt U een nadere kennismaking met deze dieren doordat we de uitkomsten zullen behandelen van wetenschappelijk onderzoek naar hun intelligentie en gevoelsleven. Het zal in deze cursus niet gaan om onderzoek naar het welzijn van deze dieren die vaak worden ingezet als productiedieren, of om studies die proberen het welzijn van deze dieren in de veeteelt te verbeteren. De focus van de cursus zal meer fundamenteel zijn en liggen op de aard van al deze dieren als denkende en voelende wezens, zodat U een beter beeld krijgt van deze meer onbekende dieren.

De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen, die ook afzonderlijk kunnen worden gevolgd:

Cursusdag 1. De intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien en varkens. Zaterdag 15 september 2018.

DSCN4773 copyOm de titel van deze cursusdag niet al te lang te maken worden er alleen kippen, koeien en varkens genoemd, maar we zullen ook de volgende andere dieren behandelen: paarden, schapen en geiten. Al deze dieren worden vaak “productiedieren” of “boerderijdieren” genoemd, omdat mensen ze houden voor de productie van dierlijke producten. Tijdens deze cursusdag krijgt U een heel ander beeld van deze dieren, doordat we in zullen gaan op hun intelligentie, hun gevoelens en hun emoties.

Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de oorsprong, domesticatie en de zintuigen van deze dieren. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals object-permanentie, categorisatie en concepten als “zelfde/verschillend.” Wat voor numerieke vaardigheden hebben deze dieren, kunnen ze tellen? Hoe goed is hun lange termijn geheugen? Snappen geiten en schapen bij 2 bakken waar in 1 bak voer moet zitten, dat als de ene bak leeg wordt getoond, het voer dan in de andere bak moet zitten? Waaruit bestaat de ruimtelijke en fysieke cognitie van deze dieren? Wat voor boeiende vermogens zien we in de communicatie van deze dieren? Gebruiken hanen de voedselroep soms bedrieglijk? Kunnen varkens gebaren begrijpen waarmee mensen voorwerpen aangeven? Hoe herkennen deze dieren elkaar als individu? Kunnen ze gezichten van verschillende soortgenoten en mensen onderscheiden? Anticiperen kippen op de toekomst? Wat zijn de vermogens van deze dieren op het gebied van sociaal leren en imitatie? Kunnen ze iets leren door een soortgenoot of een mens te observeren? En hebben deze dieren ook een idee van de ander als geestelijk wezen: begrijpen ze iets van de intenties en aandacht van een ander? Letten ondergeschikte hanen er bijvoorbeeld bij het hofmaken op of de dominante haan aanwezig is? Welke gevoelens en emoties hebben deze dieren? Hoe is hun natuurlijke sociale leven? Kunnen paarden de gezichtsuitdrukkingen van mensen lezen? Kunnen al deze dieren ook rouwen om een dierbare? En zien we bij hen ook vormen van emotionele besmetting en zelfs empathisch gedrag? Zijn hennen bijvoorbeeld betrokken betrokken bij het welzijn van hun kuikens? En likken koeien elkaar ook als troost?

Cursusdag 2. De intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Zaterdag 22 september 2018.

Vissen waren de eerste gewervelde dieren, dieren die een wervelkolom hebben. Er bestaan tienduizenden verschillende vissoorten, van haaien en roggen, guppies en poetsvissen, tot en met karpers, cichliden en zalmen. Vissen vallen ook onder de “productiedieren” en worden massaal gevangen of gekweekt voor menselijke consumptie. De aard van deze dieren is lange tijd onbekend geweest en men dacht dat ze enorm zouden verschillen van zoogdieren. In de afgelopen decennia zien we dat de wetenschap meer interesse begint te krijgen voor de intelligentie en het gevoelsleven van vissen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze dieren helemaal niet zoveel van zoogdieren verschillen en dat ook vissen een prima intelligentie en een interessant gevoelsleven hebben. De cursusdag zal U nader kennis laten maken met deze zwemmende mededieren.

9780374714338

Dit boek geeft een leuk overzicht van de intelligentie en het gevoelsleven van vissen en is een paar maanden geleden in Nederlandse vertaling verschenen bij uitgeverij Meulenhoff onder de titel “Het geheime leven van vissen.”

Omschrijving: We beginnen met een kort overzicht van de evolutie van vissen en zullen nieuw onderzoek behandelen naar de hersenen van vissen, waaruit blijkt dat zij hersenstructuren hebben die equivalent zijn aan die van zoogdieren, bijvoorbeeld in plaats van een neocortex of hersenschors hebben ze een pallium met een vergelijkbare werking. Dan gaan we in op de zintuigen van vissen. Vissen blijken bijvoorbeeld ontvankelijk voor optische illusies. Vervolgens kijken we naar studies omtrent basale vermogens zoals categorisatie en numerieke vermogens. Hoe goed is het lange termijn geheugen van vissen? Kunnen goudvissen maar een paar seconden iets onthouden? Wat er is bekend over hun ruimtelijke cognitie, hebben ze een cognitieve kaart van de omgeving in hun hoofd? Gebruiken vissen ook voorwerpen als werktuigen? Hoe vangen schuttersvissen hun prooi door water te spugen? Waaruit bestaat de communicatie van vissen? Hoe herkennen deze dieren elkaar als individu? Kunnen sommige vissen menselijke gezichten onderscheiden? Hebben ze een begrip van rangorde in de groep? Hoe leren vissen door sociale observatie van een ander? En waaruit bestaat het gevoelsleven van vissen? Kunnen ze pijn voelen? Is er ook ouderlijke zorg bij vissen? En kunnen zelfs vissen empathisch gedrag vertonen?

Voor wie? De cursus is geschikt voor iedereen die meer wil weten over de intelligentie en het gevoelsleven van kippen, koeien, varkens, paarden, geiten, schapen en vissen. Daarnaast is de cursus ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Cursisten die alleen 1 cursusdag volgen krijgen een deelcertificaat. Tenslotte is er geen voorwaarde om vegetariër of veganist te zijn om deel te kunnen nemen aan deze cursus 😉

Kosten. Deelname aan de volledige cursus kost 120 euro. Deze cursus zal vanaf nu een paar keer jaar worden georganiseerd. Men kan dan ook alleen deelnemen aan 1 van de 2 cursusdagen en de ontbrekende cursusdag later in het jaar volgen. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 60 euro. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

4570559898_7495e7f463_oKorting voor minder draagkrachtigen. Voor minder draagkrachtigen, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

Data en tijden. De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 15 en 22 september 2018. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.

Cursus “Het gevoelsleven van dieren en de relevantie daarvan voor onze ethiek” oktober 2018

Wat voor gevoelens en emoties hebben andere dieren dan mensen? Kúnnen ze eigenlijk wel iets voelen en ervaren, hebben ze een bewustzijn? Dit boeiende vraagstuk staat al lange tijd in de belangstelling van wetenschappers en filosofen. De aanwezigheid of niet van bewustzijn en een gevoelsleven bij dieren heeft ook gevolgen voor onze dierethiek, de manier waarop wij mensen met deze dieren om zouden moeten gaan. In deze 2-daagse cursus zal psycholoog en filosoof dr. Esteban Rivas de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek naar de gevoelens en emoties van dieren presenteren en behandelt hij de verschillende posities en stromingen binnen de dierethiek. De cursus is daarmee een geschikte introductie voor iedereen die meer wil weten over het bewustzijn en gevoelsleven van dieren en over de verschillende morele posities ten opzichte van onze mededieren. De cursus bestaat uit de volgende 2 cursusdagen in mei, die ook afzonderlijk te volgen zijn.

Cursusdag 1: Bewustzijn, gevoelens en emoties bij dieren. Zaterdag 20 oktober 2018.

Onderwerpen: Definitie en kenmerken van bewustzijn. Geschiedenis van het denken over bewustzijn bij dieren. Zintuigelijke en homeostatische gevoelens. Emoties en hersenen: Affectieve neurowetenschap. Rouw. Empathie en troost. Speelsheid en plezier. Veranderde bewustzijnstoestanden.

10734000_10153277542514535_4461297390068895646_nOmschrijving: Tijdens deze cursusdag gaat dr. Esteban Rivas in op de vraag of andere dieren net als mensen het vermogen hebben om positieve en negatieve dingen te beleven en te ervaren, zoals pijn en plezier. Zijn dieren robotten zonder beleving of ervaren dieren sensaties en andere zaken net als wij bewust? De Franse filosoof René Descartes beweerde dat dieren geen bewustzijn konden bezitten. Ook het behaviorisme binnen de psychologie leidde ertoe dat het onderwerp bewustzijn taboe werd verklaard. Ook hedentendage zijn er nog denkers die geen bewustzijn toeschrijven aan dieren, vaak op grond van afwezigheid van ‘hogere’ cognitieve vermogens en taal. Daartegenover staan posities die de aanwezigheid van bewustzijn beargumenteren op grond van de analogieredenering en nauwkeurige studie van het zenuwstelsel en het gedrag van dieren. Zo zal Rivas de affectieve neurowetenschap van Jaak Panksepp behandelen, waaruit blijkt dat tenminste alle zoogdieren en ook vogels allemaal een aantal hersencentra voor dezelfde emotionele systemen delen. Daarnaast zal er worden ingegaan op de concrete emoties van honden en allerlei andere dieren. Wat voor emoties kennen ze? Plezier, pijn, jaloezie, schuldgevoel, dankbaarheid? Welke dieren lijken te rouwen om een overleden dierbare? Kunnen ratten, honden en apen lachen en hebben ze humor? Kunnen dieren trauma’s oplopen? Wat zien we aan empathisch gedrag bij dieren? Welke dieren helpen elkaar in nood? Welke dieren troosten een gestresste soortgenoot? En wat voor overeenkomsten bestaan er tussen mensen en andere dieren wat betreft het hebben van veranderde bewustzijnstoestanden, zoals dromen en het onder invloed zijn van psychofarmaca en drugs?

Cursusdag 2: Dierethiek. Zaterdag 27 oktober 2018.

Onderwerpen: Geschiedenis moreel denken over dieren. Utilisme: Peter Singer en dierenbevrijding. Deontologie: Tom Regan en dierenrechten. Bewustzijn als kriterium voor gelijkheid: egalitarisme en abolitionisme. De mens als moreel belangrijkste wezen. Feministische zorg dierethiek. Biocentrisme of Deep ecology.

100_0057cropOmschrijving: Tijdens deze cursusdag zal dr. Rivas een overzicht geven van de belangrijkste stromingen op het gebied van de dierethiek. Na een korte uiteenzetting over filosofie en ethiek en een bespreking van de geschiedenis van het morele denken over dieren komen de belangrijkste hedendaagse filosofen aan bod. Peter Singer met zijn utilistische ethiek gericht op dierenbevrijding. Tom Regan die vanuit de deontologische ethiek pleit voor dierenrechten. Filosofen die de aanwezigheid van bewustzijn als voldoende voorwaarde voor morele consideratie zien en een egalitarisme tussen dieren en een abolitionisme van al het diergebruik voorstaan, zoals Gary Francione. Filosofen die een moreel onderscheid maken tussen mensen en andere dieren op grond van het menselijk taalvermogen, zoals Peter Carruthers. De feministische dierethiek die met de begrippen zorg en dialoog naar dieren kijkt. En het biocentrisme en de deep ecology, waar mensen en andere dieren onderdeel zijn van de biosfeer. Vragen die hierbij behandeld zullen worden zijn o.a.: Is het hebben van zelfbewustzijn van belang voor de manier waarop een dier behandeld dient te worden? Zijn sommige dieren vervangbaar? Wanneer is er sprake van speciesisme of soortisme, discriminatie op grond van soort? Wat zijn de argumenten voor gelijkheid tussen alle dieren? Hebben alle levende wezens een inherente waarde? Wat moet je doen als je in een reddingsboot zit met 3 andere mensen en 1 hond en eentje moet overboord omdat de boot dreigt te zinken? Tenslotte worden ook de recente projecten behandeld om sommige, meer op mensen lijkende dieren zoals mensapen, dolfijnen en olifanten gelijke rechten te geven, zoals het Great Ape Project en het Nonhuman Rights Project. Is dat wel de juiste benadering? Zijn we dan niet alsnog bezig alle dieren langs de menselijke meetlat te leggen? En in hoeverre is intelligentie wel een moreel relevant vermogen?

De deelnemers aan deze cursusdag kunnen vantevoren hun morele dilemma’s of vraagstukken toesturen waar zij mee in aanraking komen of vragen over hebben. Deze dilemma’s gaan dan gezamenlijk besproken worden waarbij we de verschillende stromingen uit de dierethiek zullen toepassen op de dilemma’s.

Voor wie? Deze cursus is bedoeld voor alle mensen die hun kennis willen vergroten over het bewustzijn, de gevoelens en emoties van honden en allerlei andere dieren, en die meer kennis willen verkrijgen en willen nadenken over dierethiek. Daarnaast is de cursus ook zeer geschikt voor mensen die professioneel met dieren werken en voor studenten van verschillende opleidingen. Een specifieke vooropleiding is niet vereist. Wel is het handig als men passief Engels kan begrijpen, aangezien niet alle filmpjes die zullen worden getoond ondertiteld zijn. Alle deelnemers krijgen na afloop een persoonlijk certificaat van deelname. Cursisten die alleen 1 cursusdag volgen krijgen een deelcertificaat.

Kosten. Deelname aan de volledige cursus kost 120 euro. Deze cursus wordt een paar keer jaar georganiseerd. Men kan dan ook alleen deelnemen aan 1 van de 2 cursusdagen en de ontbrekende cursusdag later in het jaar volgen. Deelname aan een afzonderlijke cursusdag kost 60 euro. Deze prijzen zijn inclusief BTW.

Korting voor minder draagkrachtigen. Voor minder draagkrachtigen, dat wil zeggen, mensen die moeten rondkomen van een inkomen rond het sociale minimum, bestaat er een speciale korting. Men betaalt dan 50 euro voor de volledige cursus of 25 euro per afzonderlijke cursusdag.

Data en tijden. De cursus bestaat uit twee zaterdagen: 20 en 27 oktober 2018. Elke cursusdag begint om 11.30 en eindigt om 16.30 uur. De cursus wordt zonder lunch gegeven.

Locatie: Hoofdgebouw Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105 te Amsterdam. Deze locatie is goed te bereiken met auto en openbaar vervoer. Gratis parkeren is mogelijk op de Gustav Mahlerlaan en de A.J. Ernstlaan.

Aanmelden: U kunt zich eenvoudig opgeven door een emailbericht te sturen naar estebanyes@gmail.com of door onderstaand formulier in te vullen en te verzenden. U krijgt dan een emailbericht toegestuurd met daarin alle praktische details en een factuur voor Uw administratie.